Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan başlamak doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir bilhassa yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise aroma gücü o ölçüde fazla demektir hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Sonucu hemen yazmak iyi olur, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira gürültülü yerlerde hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve ölçütleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Kriter belli olunca her puro aynı terazide tartılır ve notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken davranıp hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar tabii ki bu düzen her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer çünkü asıl tat çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills yoğunluğu nasıl gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini yalnızca ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin sınırı çoğu zaman net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha net kılar mutlaka sabit ışık ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz notayı, beş de damakta baskın duran yoğun notayı gösterir bu sayede odak bölünmez ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir benzeri aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce birkaç nefes almak şarttır diğer taraftan yarım puanlar yazmak gereksiz bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak karşılaştırmayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası genellikle tercih edilen puandır, çünkü dengeli çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki notlar gerçekten istisnai hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın hızını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül çizgisinin eşit gitmesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, bu yüzden keskin tonlar erken belirir gerçekten dar çaplılarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma hızı ise aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ve aromalar sonradan belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha ayrıntılı kılar ama gücünü düşürmez tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla çapı not defterine eklemek gerekir. Değişik kalınlıklarda iki ürünü aynı günde tadarken ilk olarak dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat ince olanın tadını gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki kanaldan gelir: dildeki tat ile burnun yakaladığı koku oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu ayrım başta önemsiz görünse de yorumları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir nefes aromayı daha zengin gösterir. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını belirgin gösterir ayrıca nezle halindeyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports yoğunluğu nasıl benzeri ince bir çubuk de kuru tonu daha hızlı geçirir sert bir nefes de narin notaları siler. Yoğunluk dilde zayıf fakat burunda belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra algı körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler için önce burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla dil tarafı de ayrıntı vermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı denemek algıyı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır ayrıca öğün aralarında deneme yapacaksanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her çubuktan önce oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda daha uygundur çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı dahi silik gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca çok soğuk içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat hissini düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net görünür o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek kıyası bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Ağız temizlendikten sonra iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım sıklıkla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde yanış hızlı sürdüğünden aroma dalgalanması daha dar bir alanda kalır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde çabucak silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki farkı görmek özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla gösterip sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat yoğunluk algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir fikir sunmaz yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, oda kokusu ve zaman izlenimi değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe neden olur. Tarih, çubuk ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride açıldığında ilginç sapmalar barındırır. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda değildir. İkisi çoğu zaman birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. San cristobal el principe puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin verebilir mesela sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu güçlü taşır üstelik ağır bir içim aromasız da olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk güçlü aroma verebilir tersi durum de mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk arasında yoğunluk ayrımı bulmak hassas bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel tercihiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Oda, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk çabuk yanar ve keskin tonlar öne geçer bu nedenle oda şartlarını de deftere eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de çekiş ağırlaşır ve lezzet bastırılır ısı de tütünün yanma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın koruduğu durumu dikkate almak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür tadım günü seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları azaltır, yoğun koku ise algıyı bozar hâlbuki gerçek neden çoğu zaman ortamdaki nem veya koku çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla güçlüyse kül düzeni şaşar.